Wśród najbardziej doniosłych osiągnięć, jakie wyszły spod ręki wielkiego twórcy nowego państwa polskiego, Kazimierza Wielkiego, jedno ma szczególnie wybitne znaczenie w jego dziele państwowotwórczym, a mianowicie założenie Uniwersytetu Kra- kowskiego, Już sam termin jego stworzenia dowodzi, że Uni- wersytet stanął na gruncie dobrze przygotowanym przez współ- czesnych, w pierwszej linii przez samego króla. Na innym miejscu czytelnik znajdzie szczegóły1 wyjaśniające rolę Kazi- mierza W. w tworzeniu i powstaniu Uniwersytetu. Jak wiadomo, przeważna część uniwersytetów zachodnich powstała spontanicznie przez dobrowolne zrzeszenie się uczonych i uczących się. W oparciu, z jednej strony, o uczonych, z drugiej o fundatorów nowych szkół, a więc panujących, wyższe ducho- wieństwo, możnych panów — rozwijały się swobody nowych uczelni oraz ustalały formy ich organizacji. Przykładem są aż dwie szkoły wyższe fundacji Fryderyka II, twórcy silnego pań- stwa sycylijskiego w XIII w. Na pierwszych uniwersytetach zachodnich wzorowały się późniejsze, a chociaż program nauczania w zasadzie był bardzo podobny, przecież na jednych wszechnicach rozwijała się szczególnie nauka prawa, na innych studium filozofii, jeszcze na innych — medycyny.